Motor Yağı Değişim Periyodu ve Yağ Seçimi
Motor yağı, motorun içindeki metal parçalar arasında ince bir film oluşturur. Bu film aşınmayı azaltır, ısıyı taşır, kurumu tutar. Zamanla bu görevleri yapamaz hale gelir. İşte bu yüzden değişim gerekir.
Yeni başlayan biri için asıl soru şudur: yağ değişimi ne zaman yapılır ve hangi yağ kullanılır? İkisinin cevabı da aracınıza ve kullanım şeklinize bağlı.
Sorun ne? Yağ neden bozulur
- Isı: Sürekli yüksek sıcaklık yağın moleküllerini yorar. Yağ koyulaşır ya da incelir.
- Kurum ve kalıntı: Yanma artıkları yağa karışır. Yağ siyahlaşır, kıvamı değişir.
- Yakıt ve su karışması: Özellikle kısa mesafelerde motor tam ısınmaz. Yağa yakıt ve su buharı karışır.
- Katık tükenmesi: Yağın içindeki temizleyici ve aşınma önleyici katıklar tükenir. Yağ görünürde durur ama işlevini kaybeder.
Bozulan yağın belirtileri sinsi ilerler: motor sesinin sertleşmesi, yakıt tüketiminin artması, soğuk çalıştırmada zorlanma. İleri aşamada turbo ve triger zinciri gibi pahalı parçalar zarar görür.
Periyodu neye göre belirlenir?
Üç kaynağa bakılır, sırayla:
- Araç kullanım kılavuzu. Birinci ve en güvenilir kaynak. Kilometre ve ay sınırını birlikte verir.
- Kullanım koşulu. Kılavuzlar genelde "normal" ve "zor" koşul diye ikiye ayırır. Zor koşulda periyot kısalır.
- Yağın cinsi. Tam sentetik yağ daha uzun dayanır, mineral yağ daha çabuk yorulur.
Kritik nokta: kilometre ve süre, hangisi önce dolarsa o geçerlidir. Yılda 4.000 km yapan bir araç da yılda bir yağ değiştirir. Yağ, çalışmasa da yaşlanır.
Zor koşul sayılan durumlar
- Sürekli 10-15 km altı kısa yolculuklar
- Şehir içi yoğun dur-kalk trafiği
- Tozlu, çamurlu veya çok soğuk ortam
- Römork çekme, sürekli yüklü kullanım
- Uzun süre rölantide bekletme
Bu tarifin içindeyseniz kılavuzdaki değeri yaklaşık %30 kısaltmak mantıklıdır.
Yağ çeşitlerinin karşılaştırması
| Tür | Yapısı | Dayanıklılık | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| Mineral | Ham petrolden rafine | En kısa ömür | Eski, yüksek kilometreli basit motorlar |
| Yarı sentetik | Mineral + sentetik karışım | Orta | Orta yaşlı benzinli araçlar, ekonomik denge |
| Tam sentetik | Laboratuvarda üretilmiş baz yağ | En uzun ömür | Modern, turbolu, DPF'li ve start-stop'lu motorlar |
Fiyat sırası da aynı yönde artar. Ama tam sentetik daha uzun aralık verdiği için yıllık maliyet çoğu zaman başa baş çıkar.
Viskozite ne demek?
Kutudaki 5W-30 gibi yazı viskozitedir. Okuma şekli basit:
- Baştaki sayı + W: Soğukta akıcılık. Küçük sayı, soğukta daha iyi akış demek. 0W, 5W'den daha iyidir.
- Sondaki sayı: Motor sıcakken yağ filminin kalınlığı. 30, 40'tan incedir.
Bu değer keyfi seçilmez. Motorun yağ kanalları ve yağ pompası belirli bir kalınlığa göre tasarlanır. Yanlış viskozite, yağ basıncını bozar.
Onay ve spesifikasyon
Viskoziteden bile önemlisi budur. Kutuda API ve ACEA sınıfları, ayrıca üretici onay kodları yazar. Kılavuzunuzda hangi onay isteniyorsa o aranır. Dizel partikül filtresi olan araçlarda düşük küllü (low SAPS) yağ şarttır; aksi halde filtre tıkanır.
Doğru yağ, en pahalı yağ değil, kılavuzun istediği onayı taşıyan yağdır.
Kabaca aralıklar
| Yağ türü | Normal kullanım | Zor kullanım | Süre sınırı |
|---|---|---|---|
| Mineral | 5.000-7.000 km | 4.000 km civarı | 6-12 ay |
| Yarı sentetik | 7.000-10.000 km | 6.000 km civarı | 12 ay |
| Tam sentetik | 10.000-15.000 km | 8.000-10.000 km | 12 ay |
Bu satırlar yalnızca fikir vermek için. Kılavuzda yazan değer her zaman önce gelir.
Değişimde atlanmaması gerekenler
- Yağ filtresi her seferinde değişir. Eski filtreyle yeni yağ koymak yarım iş olur.
- Karter tapası contası yenilenir. Küçük bir parça, sızıntının en sık nedeni.
- Miktar tam olmalı. Eksik yağ kadar fazla yağ da zararlıdır; çubukta alt-üst işaretlerin ortası hedeftir.
- Ölçüm doğru yapılır. Araç düz zeminde, motor durduktan 5-10 dakika sonra.
- Kayıt tutun. Kilometre ve tarihi bir yere yazın. Bir dahaki periyodu tahminle bulmaktan kurtulursunuz.
Yağ eksiltiyorsa
Aylık kontrol alışkanlığı edinin. Yağ seviyesi hızlı düşüyorsa iki olasılık var: sızıntı ya da yakma. Aracın alt